Jabatan Peguam Negara (AGC) mengisytiharkan bahawa proklamasi bertarikh 19 April 2026 berhubung kedudukan Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, adalah tidak sah. Proklamasi berkenaan terbatal kerana gagal mematuhi peruntukan mandatori di bawah Perkara 10 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS 1959).
AGC menjelaskan bahawa tiada sebarang keterangan menunjukkan faktor hilang kelayakan di bawah Perkara 10(1) UUTKNS terpakai ke atas Tuanku Muhriz. Tambahan pula, Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMKN) ditegaskan tidak mempunyai sebarang kuasa secara unilateral untuk menamatkan atau mengosongkan jawatan Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan.
Walaupun Undang mempunyai kuasa untuk memecat Yang Dipertuan Besar, peruntukan Perkara 10 UUTKNS menetapkan tatacara dan asas pertimbangan yang ketat sebelum keputusan sedemikian boleh diambil. Menurut AGC, tiada sebarang fakta setakat ini yang membuktikan prosedur tersebut telah dipatuhi.
Lebih merumitkan keadaan, keabsahan proklamasi tersebut turut terjejas kerana status beberapa Undang yang menandatanganinya sedang dipertikaikan. Terdapat laporan bahawa mereka telah diturunkan daripada jawatan mengikut adat di luak masing-masing, sekali gus menjadikan komposisi Undang Yang Empat tidak lengkap ketika proklamasi itu dibuat.
Merujuk kepada Perkara 16 UUTKNS 1959, AGC menyatakan bahawa segala isu berkaitan adat Melayu—termasuk pelantikan dan pemecatan Undang—terletak di bawah bidang kuasa mutlak Dewan Keadilan dan Undang (DKU). Nasihat DKU dalam hal ini adalah muktamad dan tidak boleh dicabar di mana-mana mahkamah.
Oleh yang demikian, AGC berpendirian bahawa sebarang pengumuman oleh ahli MMKN yang bersandarkan proklamasi 19 April itu tidak mempunyai sebarang kesan perundangan. Tindakan meneruskan pewartaan proklamasi tersebut juga dianggap tidak sah dan tidak berperlembagaan memandangkan MMKN tiada autoriti di bawah UUTKNS 1959.
AGC turut mengingatkan semua pihak bahawa isu ini kini dalam prosiding di Mahkamah Tinggi Seremban dan tertakluk di bawah perintah injunksi interlokutori yang masih berkuat kuasa. Pihak jabatan menggesa agar proses mahkamah dihormati bagi membolehkan pertikaian ini diselesaikan secara teratur mengikut lunas perlembagaan.
Kenyataan AGC ini dikeluarkan bagi membidas pengumuman Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim pada Khamis, yang mendakwa MMKN telah mengesahkan proklamasi berkenaan secara sebulat suara. Dalam pada itu, DKU telah mengeluarkan kenyataan berasingan yang menegaskan sekali lagi bahawa Tuanku Muhriz kekal sebagai Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan yang sah serta memegang jawatan sebagai Yang di-Pertua DKU.
Sumber: Bernama
